Jan Verellen

Jan Verellen bada, jak ludzie się uczą — i jak dochodzi do tego, że zaczyna się ich mierzyć. Spędził dziewięć lat na Katolickim Uniwersytecie w Lowanium, w Belgii, zdobywając dwa bardzo różne tytuły magistra: jeden z dziedziny Wychowania Fizycznego i Nauk o Ruchu, drugi z Inżynierii Biznesowej. Po drodze zawładnęło nim jedno pytanie: dlaczego naukę traktuje się jak coś, co trzeba przetrwać, zamiast jak rzemiosło, w którym człowiek może się naprawdę doskonalić?

Podążając za tym pytaniem, nauczył się uczyć znacznie skuteczniej — ograniczając własny nakład pracy do ułamka tego, czego system oczekuje od „przeciętnego” ucznia, a mimo to kończąc studia i dobrze żyjąc. Okazało się, że uczenie się nie jest darem, który jedni dostają przy urodzeniu, a inni nie. To uwaga, pamięć, metoda i cicha pewność, że zdolności można rozwijać.

Ta idea nie dawała mu spokoju. Prowadziła wstecz, ku czemuś mniejszemu i dawniejszemu: ku klasie szkolnej, liczbie zapisanej czerwonym długopisem i lekcji — przyswojonej wcześnie — że człowieka można zważyć, uszeregować i z góry powiedzieć mu dokładnie, jak daleko zajdzie. Podążanie za tą nicią na zewnątrz, od pojedynczej ławki po systemy porządkujące szerszy świat, stało się Trony Niewidzialnego: historią „boskiej władzy” — mechanizmu, który własny porządek przedstawia jako przeznaczenie — oraz społeczeństwa zbudowanego na przekonaniu, że umysły wcześnie osiągają swój ostateczny kształt.

Trony są napisane dla dorosłych. Ale ich bardziej pełna nadziei połowa — że zawsze istnieje więcej, niż zdoła pomieścić jakakolwiek liczba — jest przeznaczona dla wszystkich, i dlatego doczekała się dwojga towarzyszy: Zachwyć się, małych ilustrowanych opowieści dla wieku 6–11 lat, oraz Ucz się, tych samych idei opowiedzianych starszym uczniom i dorosłym. Razem składają się na jeden argument, wyrażony dla trzech grup wiekowych: umysł nie jest czymś stałym, a człowieka, który poczuł, jak zmienia się jego własny umysł, znacznie trudniej przekonać, że hierarchie świata są jedynymi, na jakie pozwala natura.